Michael Kohlhaas (1810)

uzakdiyaryolcusu’na…

“Fiat iustitia et pereat mundus” (türkçe: Adalet gerçekleşsin de varsın dünya yıkılsın.)

Heinrich von Kleist’ın Michael Kohlhaas öyküsünün ilk parçaları Phöbüs dergisinin haziran 1808 sayısında yayınlandı. Tamamı 1810’da kitap halinde basılan öykü 16. Yüzyılda geçiyor, at taciri Michael Kohlhaas’a yapılan haksızlığı ve hak arayışını anlatıyor.

Brandenburg’ta yaşayan, sevilen at taciri Michael Kohlhaas at satma amacıyla Saksonya elektörlüğüne seyahat ediyor. Yolda Sakson soylusu Wenzler von Tronka’nin yanından geçerken pasaportsuz geçiş yapıyor diye iki atına el konulur. Hedefine vardığında yolda pasaport gerekmediğini öğreniyor ve mahkemeye başvuruyor. Fakat von Trunka ailesini isteğiyle başvuru reddediliyor. Kohlhaas mahkeme yoluyla adalet sağlanmadığını görüyor, eşinin ölmünden sonra da adalet için soylulara karşı savaş açıyor.

Adalet tesisi için girdiği savaş Kohlhaas’tan bir haydut ve katil yaratıyor. Haklı durumda olanlar her zaman haklı kalamıyor. Haksızlığa uğrayan bir insanın haksızlık yapması yadırganası. Bu yadırgama geçmiş haksızlıkları silmese de unutturuyor. Hiçbir şey yapmayarak haklı kalınabilir ama mücadele yolunu seçerek haklı kalmak zor. Hakkının iade edilmesi daha zor.

İnsan doğası gereği haksızlığa karşı gelir. Bu duyguyu doğru bir eyleme geçirmek zor. Bu meşakatli eylemin insan doğasındaki tahribatı korkunç. Gerçek bir hikayeye dayanan, Kleist’ın bu öyküsü zulmün insan doğasına yaptığı tahribatı anlatıyor.

Hans Kohlhase (*1500, †1540)
Hans Kohlhase’nin ~300 sene sonra yapılan bakır klişesi.

Michael Kohlhaas karakteri Hans Kohlhase’ye (*1500 civarında Tempelberg, † 1540 Berlin) dayanıyor. Kohlhase tarihte saksonya elektörlüğünün zulmüne uğramış bir iş adamı. Hukuk önünde hakkını alamayan Kohlhaas 1534 ile 1540 Saksonya elektörlüğüne meydan okuyor ve sonunda idam ediliyor.

“Benim geçmiş zaman içinde yan gelip yattığıma bakma
Ben geleceğin kara gözlü zalimlerindenim
Bir tek köşen bile ayrılmamışken bana
Var olan ve olacak olan bütün köşelerinin sahibi benim
Ben geleceğin kara gözlü zalimlerindenim
Sen kaç köşeli yıldızsın”

Sezai Karakoç, Köşe

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s